Category Archives: Latest News

Ang pagtuklas ng mga UP physicist sa universal dynamics ng pagbuo ng mga time crystal

Ang pagtuklas ng mga UP physicist sa universal dynamics ng pagbuo ng mga time crystal

Published: August 18, 2026
By: Eunice Jean C. Patron
Translated by: Dr. Ian Kendrich C. Fontanilla

Ipinapakita ng illustration na ito kung paano nabubuo ang mga time crystal—na kinakatawan dito ng mga orasan—kapag ang maraming sistema ay pinag-ugnay na parang isang kadena. Habang lumalaki ang time crystal, maaaring lumitaw ang mga depekto na pumipigil sa mga sistema na gumalaw nang sabay-sabay. Ang bilang ng mga depektong ito ay nakadepende kung gaano kabilis na hinihimok ang sistema upang mabuo ang time crystal at ang universality class nito. Ang mga sistemang maaaring mukhang walang kaugnayan ay maaaring magbahagi ng parehong "pirma" ng behavior malapit sa mga kritikal na punto, na nagpapahintulot sa kanila na ipangkat sa parehong universal class—na inilalarawan dito ng mga divergent curve sa tabi ng time crystal. (Gumuhit sa larawan: Roy Jara Jr.)

Ang time crystal ay isang phase ng matter—tulad ng solid, liquid, o gas—ngunit mayroon itong kapansin-pansing pagkakaiba. Sa halip na nakatigil lang, gumagalaw ito sa isang ritmong natatantya. Kung paano natutukoy ang isang solid sa pamamagitan ng pagkakaayos ng mga atom nito sa space, ang time crystal naman ay natutukoy sa pamamagitan ng paulit-ulit na pattern sa galaw nito sa paglipas ng panahon.

 

Bago pa lang ang konsepto ng time crystals bilang isang phase ng matter, at marami pa ang kailangang maunawaan—partikular na kung paano nabubuo ang mga ito at kung ang kanilang pagkabuo ay sumusunod sa mga simple at unibersal na tuntunin na katulad ng mga naobserbahan sa ibang mga sistema.

 

Ipinakita nina Roy Jara Jr. at Dr. Jayson Cosme ng National Institute of Physics ng University of the Philippines – Diliman College of Science (UPD-CS NIP) na ang universality—isang konsepto kung saan ang mga sistemang lubos na magkakaiba ay maaaring magtaglay ng iisang batayang prinsipyo ng pisika kapag lumilitaw ang kolektibong kilos—ay naaangkop din sa mga time crystal.

 

“Ipinakita namin na sumusunod sa isang universal rule na katulad ng sa iba pang mas simpleng sistema ang pagbuo ng isang time crystal, tulad ng isang network ng mga magkakaugnay na pendulum,” pahayag ni Dr. Cosme. “Kabilang sa universal rule na ito ang bilis ng pagbuo ng mga time crystal at ang bilang ng mga depekto o kakulangang maaaring lumitaw.”

 

Ang mga time crystal na pinag-aralan sa kanilang pananaliksik ay nabubuo mula sa interaksyon ng mga particle na bumubuo rito (kung saan ang bawat particle ay nakikipag-ugnayan sa marami pang iba) habang ang bahagi ng sistemang ito ay may interaksyon din sa kapaligiran nito—isang prosesong tinatawag na dissipation. Maihahalintulad ito sa mga molecule ng hangin na lumalabas mula sa isang lobo.

 

Ipinamalas ng mga physicist ang universality sa mga time crystal gamit ang Kibble-Zurek mechanism—isang teoretikal na framework na matagumpay na nagamit upang matukoy kung ilang depekto ang mabubuo sa isang sistemang dumaranas ng phase transition. “Sa kontekstong ito, ang mga depekto ay mga ‘kakulangan,’ at ayon sa Kibble-Zurek mechanism, habang mas mapapabilis ang pagbabago sa isang sistema—sa pamamagitan ng pagbabago sa isang parameter tulad ng temperatura—ay mas dumarami rin ang malilikhang depekto,” pahayag ni Dr. Cosme.

 

Isang mainam na pagkakahalintulad ang pagpapanday. Kapag ang mainit na bakal ay mabilis na pinalamig sa tubig, ang mga panloob na stress at mga di pantay-pantay na crystal structure ay maaaring maipit sa materyal. Ito ang mga ‘depekto’ na nagpaparupok sa metal. Maingat na kinokontrol ng mga panday ang proseso ng paglamig—kadalasang inuulit ang mga siklo ng pag-init at pagbabad sa tubig—upang mabawasan ang mga naturang depekto at mapabuti ang tibay ng metal.

 

Sa kanilang pag-aaral, ipinakita ng mga physicist na ang dalawang magkaibang modelo—ang klasikal (isang network ng mga magkakabit na pendulum) at ang quantum (isang network ng mga quantum spin na may interaksyon sa liwanag)—ay kapwa nagpapakita ng parehong katangian kapag nabubuo ang mga time crystal. Parehong sumusunod sa iisang batas ang pagkaantala sa pagbuo ng mga time crystal at ang bilang ng mga depektong nalilikha, at nakadepende ang mga ito sa parehong paraan at sa bilis ng pagpapatakbo sa sistema tungo sa pagbuo ng time crystal.

 

May mahalagang implikasyon ang kanilang mga resulta sa kung paano maaaring ihanda ang mga time crystal sa mga teknolohiya sa hinaharap. Malaki ang interes sa paggamit ng mga time crystal para sa quantum information at sensing; gayunpaman, nangangailangan ang mga aplikasyong ito ng maaasahan at kontroladong paggawa sa mismong time crystal.

 

“Sa tantya namin ay hindi maaaring ihanda ang mga time crystal nang basta-basta at mabilis dahil sa angking pagkaantala ng kanilang pagbuo, lalo na’t malapit sa punto ng kanilang pagbuo. Bukod dito, kung nilalayong palakihin ito sa isang network ng mga time crystal, dapat gawin ang matinding pag-iingat sa bilis ng paglikha. Dahil ang mga sistemang ito ay napapailalim sa mekanismo ng Kibble-Zurek, ipinakita namin na ang masyadong mabilis na pagtulak sa punto ng kanilang pagbuo ay di maiiwasang humantong sa pagbuo ng mga hindi kanais-nais na depekto, na maaaring mag kompromiso sa katatagan at kapakinabangan ng buong network,” sabi ni Dr. Cosme.

 

Ang pag-aaral, pinamagatang “Universality of dissipative discrete time crystal formation,” ay nailathala sa Physical Review B, isang sikat na journal ukol sa mga makabuluhang pagsusulong sa condensed matter and materials physics.

 

References:

Jara, R. D., & Cosme, J. G. (2026). Universality of dissipative discrete time crystal formation. Physical Review B. https://doi.org/10.1103/jjqm-f8hm

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

UP Physicists Uncover Universal Dynamics in Time Crystal Formation

UP Physicists Uncover Universal Dynamics in Time Crystal Formation

Published: August 18, 2026
By: Eunice Jean C. Patron

This illustration shows how time crystals—represented here as clocks—form when multiple systems are connected in a chain. As the time crystal grows, defects or imperfections can emerge, preventing the systems from moving in perfect unison. The number of these defects depends on how quickly the system is driven to form the time crystal and its universality class. Systems that may seem unrelated can share the same “signature” behavior near critical points, allowing them to be grouped into the same universality class—depicted here by the diverging curves beside the time crystal. (Photo credit: Roy Jara Jr.)

A time crystal is a phase of matter, much like solids, liquids, or gases—but with a remarkable difference. Instead of remaining static, it exhibits a steady and predictable rhythm. Just as a solid is defined by the arrangement of its atoms in space, a time crystal is defined by a repeating pattern in its behavior over time.

 

The concept of time crystals as a phase of matter is relatively new, and much remains to be understood—particularly how they form and whether their formation follows simple, universal rules similar to those observed in other systems.

 

Roy Jara Jr. and Dr. Jayson Cosme of the University of the Philippines – Diliman College of Science’s National Institute of Physics (UPD-CS NIP) showed that universality—a concept in which very different systems can share the same underlying physics when collective behavior emerges—also applies to time crystals.

 

“We showed that the formation of a time crystal follows a universal rule similar to other simpler systems, such as a network of interconnected pendulums,” Dr. Cosme shared. “This universal rule includes how fast time crystals form and the number of defects or imperfections that may arise.”

 

The time crystal studied in their work emerges from the interplay between interactions among the constituent particles (where each particle interacts with many others) and the fact that part of the system also interacts with its environment—a process known as dissipation. This is similar to air molecules escaping from a balloon.

 

The physicists demonstrated universality in time crystals using the Kibble-Zurek mechanism, a theoretical framework that has been successfully used to predict how many defects form in a system undergoing a phase transition. “Defects in this case are ‘imperfections’ and the Kibble-Zurek mechanism predicts that the faster you force a system to change, by varying a parameter like temperature, the more defects you will create,” Dr. Cosme said.

 

A useful analogy can be found in blacksmithing. When red-hot steel is rapidly cooled in water, internal stresses and misaligned crystal structures can become trapped in the material. These are ‘defects’ that make the steel more brittle. Blacksmiths carefully control the cooling process—often repeating heating and quenching cycles—to reduce such defects and improve the metal’s strength.

 

In their work, the physicists showed that two different models—one classical (a network of interconnected pendulums) and one quantum (a network of quantum spins interacting with light)—exhibit the same behavior when time crystals form. Both the delay in the formation of time crystals and the number of defects that form follow the same laws and depend in the same way on the speed at which the system is driven toward forming a time crystal.

 

Their results have important implications for how time crystals may be prepared in future technologies. There is significant interest in using time crystals for quantum information and sensing; however, these applications require the reliable and controlled preparation of the time crystal itself.

 

“We predict that time crystals can not be prepared arbitrarily fast due to an inherent delay in their formation, especially close to the transition point at which they emerge. Also, if one aims to scale this up into a network of time crystals, extreme care must be taken regarding the speed of creation. Because these systems are subject to the Kibble-Zurek mechanism, we have shown that pushing the transition too quickly will inevitably lead to the formation of unwanted defects, which could compromise the stability and utility of the entire network,” Dr. Cosme said.

 

The study, “Universality of dissipative discrete time crystal formation,” is published in Physical Review B, a trusted journal for significant developments in condensed matter and materials physics.

 

References:

Jara, R. D., & Cosme, J. G. (2026). Universality of dissipative discrete time crystal formation. Physical Review B. https://doi.org/10.1103/jjqm-f8hm

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

Pag-aaral ng mga biologo ng UP isinalarawan ang galawin ng mga kabog (Flying Fox) para sa mga gawaiing pang konserbasyon

Pag-aaral ng mga biologo ng UP isinalarawan ang galawin ng mga kabog (Flying Fox) para sa mga gawaiing pang konserbasyon

Published: August 11, 2026
By: Eunice Jean C. Patron
Translated by: Dr. Benjamin M. Vallejo Jr.

Ang mga kabog (Flying fox) at malalaking paniki na kumakain ng mga bunga at bulaklak ng mga puno. Sila ay may kakayanan lumipad ng malayong distansiya sa paghahanap ng makakain. May mga kabog na lumlipad ng 20 km mula sa kanilang mga hapunan sa loon ng isang gabi para maghanap ng bungang makakain. Kaya nila lumipad at tumawid ng karagatan para marating ang malayong pulo hanggang 6000 km at maaring tumawid sa mga hangganan ng mga bansa. Dahil dito sila ay makikita sa malaking bahagi ng daigdig. Mabilis sila lumpipad at mahirap ma-sundan ang paglipad nila.

 

Para lalong maunawaan kung paano lumalarga ang mga kabog at kung paano nila ginanagamit ang mga likas na tirahan, ang mga biologo mula sa Unibersidad ng Pilipinas Diliman, Linangan ng Biolohiya kasama ang ibang mananaliksik ay nanghuli ng 9 na kabog at sinoutan sila ng magaan na GPS collars para sundan ang kanilang galaw sa kaligiran.

 

Researchers captured nine flying foxes from three species and fitted them with lightweight GPS collars to track their movements. (Photo credit: Constantino et al., 2026)

Sina Rio Renato Constantino, Czarina Espiritu, Maria Sabrina Tabeta, Simeon Gabriel Bejar, and Dr. Mariano Roy Duya ng the UPD-CS IB nakipagtulungan kina Kirk Taray, Jezryl Jaeger Garcia, Dorothy Mariano, Dr. Mary Grace Dacuma, at Dr. Phillip Alviola ng UP Los Baños; Sophie Borthwick, Dr. Dolyce Low, at Dr. Ian Mendenhall of Duke-NUS Medical School, Singapore; Dr. Eric Laing ng Uniformed Services University, Bethesda, USA; at Dr. Catalino Demetria and Dr. Fedelino Malbas of the Research Institute for Tropical Medicine  ang nagsilarawan ng galaw ng  golden-crowned na kabog, Acerodon jubatus; malaking kabog, Pteropus vampyrus; at ang mailiit na kabog, P. hypomelanus.

 

“Kakaunti lamang ang datos natin tungkol sa galawin ng mga kabog sa Pilipinas. Dalawa lamang ang pagaaral sa kanila, sa mga uri ng (A. jubatus and P. vampyrus) sa Subic lamang na maliit sa lugar na kinakasakupan ng mga kabog sa Pilipinas. At walang pagaaral tungkol sa P. hypomelanus saan man, ani ni Constantino.

 

Habang natutulog ang mga kabog, nilapitan sila ng nga mananaliksik na may hawak na antenna para ma-download ang GPS na datos. Dahil na maliit ang sample size, mahirap maiugnay ang natuklasan sa buong populasyon ng mga kabog. Ngunit, ang mga jubatus at P. vampyrus mas malayo ang nararating kumpara sa  P. hypomelanus. May mga pagkakaiba sa pagbalik nila sa kanilang hapunan. Binabalikan din nila ang ang kanilang lugar na may pakain. Malawak ang kanilang likas na tirahan, mula lugar na maramaning gusali hanggang mga bukirin na sinasaka ng mga tao.

 

Ang mga galawain ng mga kabog ay kabighani-haning pagaralan. “Kung saan sila pumupunta, malalaman natin ang kanilang paggamit ng mga likas na tirahan. Sa gubat lamang ba sila matatagpuan? Namamalagi ba sila sa mga lungsod?” ani ni Constantino. “Sa paglubog ng araw, aalis sila sa mga hapunan at lilipad sa dilim ng gabi. Saan sila pumupunta? Ito ang mga katanungan namin na naisa mabigyan ng kasagutan” dagdag ni Constantino.

 

Ang pakakaunawa natin sa galawin ng mga kabog sa mga ibat ibang likas na tirahan ay maaring magbigay ng idea kung paano sila maaalagaan at mamahalaan. Maraming silang ginagawa sa ekolohiya ng kaligiran, mula sa pagkalat ng mga buto. Pag kumain ang kabog ng bunga, ang dumi nito ay may kasamang buto at sa malayong panig nito kinakalat. Ang buto ay magiging puno sa kagubatan. 

 

Kailangan ma-protektahan at ikanlong ang mga hapunan ng mga kabog at hindi ito magambala. “Kung hindi gagambalain ang mga kabog, hindi sila aalis at kung alam mo kung nasaan sila nag hahapunan, iwasan ang mga lugar na ito” ani ni Constantino. Ang saliksik na ito ay magbibigay ng kaalalaman sa pag plano ng land use at mga stratehiya sa konserbasyon na kailanga para sa pag protekta ng saribuhay (biodiversity) at pampublikong kalusugan.

Ang saliksik na, “Movement patterns of three species of flying foxes across human-modified landscapes in the Philippines,” ay naipalimbag sa  Mammalia, isang  internasyonal multidisiplinaryo, tuwing ikalawang buwan na journal na nakatuon sa imbentaryo, pagsusuri, at interpretasyon ng pagkakaiba-ibang uri ng mga mamalya.

 

References:

Constantino, R. R. P., Espiritu, C. C., Tabeta, M. S. G., Taray, K. J., Garcia, J. J. L., Bejar, S. G. F., Manzano, D. J. O., Borthwick, S. A., Low, D. H. W., Mendenhall, I. H., Laing, E. D., Demetria, C., Malbas, F., Dacuma, M. G. B., Alviola, P. A., & Duya, M. R. M. (2026). Movement patterns of three species of flying foxes across human-modified landscapes in the Philippines. Mammalia. Advance online publication. https://doi.org/10.1515/mammalia-2025-0097

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

UP Study Maps Flying Fox Movements to Support Conservation Efforts

UP Study Maps Flying Fox Movements to Support Conservation Efforts

Published: August 11, 2026
By: Eunice Jean C. Patron

Flying foxes are large fruit bats that primarily feed on fruits and flowers. They are highly mobile, traveling long distances in search of seasonal food sources. Some have been recorded flying more than 20 kilometers from their roost (sleeping area) in a single night to forage, easily crossing islands and even international borders. Over the course of a year, flying foxes can travel more than 6,000 kilometers, making them among the most far-ranging bats in the world. They often fly too far and too fast for humans to accurately follow their movements.

 

To better understand how flying foxes move and use different habitats, biologists from the University of the Philippines – Diliman College of Science’s Institute of Biology (UPD-CS IB), along with other researchers, captured nine flying foxes from three species and fitted them with lightweight GPS collars to track their movements.

 

Researchers captured nine flying foxes from three species and fitted them with lightweight GPS collars to track their movements. (Photo credit: Constantino et al., 2026)

Rio Renato Constantino, Czarina Espiritu, Maria Sabrina Tabeta, Simeon Gabriel Bejar, and Dr. Mariano Roy Duya of the UPD-CS IB collaborated with Kirk Taray, Jezryl Jaeger Garcia, Dorothy Mariano, Dr. Mary Grace Dacuma, and Dr. Phillip Alviola of UP Los Baños; Sophie Borthwick, Dr. Dolyce Low, and Dr. Ian Mendenhall of Duke-NUS Medical School, Singapore; Dr. Eric Laing of Uniformed Services University, Bethesda, USA; and Dr. Catalino Demetria and Dr. Fedelino Malbas of the Research Institute for Tropical Medicine to describe the movement patterns of the golden-crowned flying fox, Acerodon jubatus; the large flying fox, Pteropus vampyrus; and the small flying fox, P. hypomelanus.

 

“There’s just not a lot of data about flying fox movements in the Philippines. There have only been two studies about it so far, and both for the same two species (A. jubatus and P. vampyrus) and in the same place (Subic), which forms a fraction of these species’ range. Meanwhile, no such studies have been done for P. hypomelanus at all, anywhere), Constantino shared.

 

While the flying foxes slept, the researchers quietly approached them with handheld antennas to download the GPS movement data from their collars. Although the limited sample size makes it difficult to generalize the findings to the wider population, the data suggest that A. jubatus and P. vampyrus may travel farther than P. hypomelanus. They differ in how consistently they return to the same roosts, often revisit their feeding sites, and use a wide range of habitats—including built-up areas and farmlands heavily modified by humans.

 

Constantino found the elusive flying foxes’ movement patterns a fascinating area of study. “By learning where they go, we learn more about their habitat use, what kinds of places they like to frequent. Do they stay in forests? Do they visit cities often?” he said. “At sunset they fly out of the roost and disappear into the night. Where do they go? That’s what we wanted to answer.”

 

Understanding how flying foxes move across different environments can help inform their conservation and management. “They serve a number of important ecological functions, among them seed dispersal. After a flying fox eats fruit, it poops out the seed, often a considerable distance away from the tree where it obtained its meal. In this way, flying foxes help maintain fruiting tree populations and help forest regeneration,” Constantino explained.

 

It is important to protect known flying fox roosts and minimize disturbance whenever possible. “If you don’t disturb them, they won’t go away; and if you know where they are, you can avoid them,” Constantino said. The study can help inform land-use planning and conservation strategies that protect both biodiversity and public health.

 

The study, “Movement patterns of three species of flying foxes across human-modified landscapes in the Philippines,” was published in Mammalia, an international, multidisciplinary, bimonthly journal devoted to the inventory, analysis, and interpretation of mammalian diversity.

 

References:

Constantino, R. R. P., Espiritu, C. C., Tabeta, M. S. G., Taray, K. J., Garcia, J. J. L., Bejar, S. G. F., Manzano, D. J. O., Borthwick, S. A., Low, D. H. W., Mendenhall, I. H., Laing, E. D., Demetria, C., Malbas, F., Dacuma, M. G. B., Alviola, P. A., & Duya, M. R. M. (2026). Movement patterns of three species of flying foxes across human-modified landscapes in the Philippines. Mammalia. Advance online publication. https://doi.org/10.1515/mammalia-2025-0097

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

Pagpapabuti ng Pangangalagang Pangkalusugan: Paano Itinatag ng Isang Alumna ng UP ang Kumpanya ng Health Tech

Pagpapabuti ng Pangangalagang Pangkalusugan: Paano Itinatag ng Isang Alumna ng UP ang Kumpanya ng Health Tech

Published: July 31, 2026
By: Eunice Jean C. Patron
Translated by: Mary Ann Corrales

CP Health Innovations Inc. is a Philippine health tech company focused on solving real operational challenges in healthcare. (Photo credit: CP Health Innovations Inc.)

Hindi lamang mga laboratoryo ang palaruan ng mga siyentipiko—maaari rin nilang gawing makabagong solusyon ang kanilang mga karanasan upang direktang makatulong sa mga komunidad na kanilang pinaglilingkuran. Mula sa kanyang pagtatrabaho sa isang pampublikong ospital, personal na nakita ni Mikee Chua ang mga kakulangan sa sistema ng pagpapatakbo na kinakaharap ng mga tagapangalaga. 

 

Ito ang nagtulak sa kanya upang katuwang na itatag ang CP Health Innovations noong 2019 at binuo ang CareGo Health Suite, isang platform na nagpapadali sa mga pagpapatakbo ng klinika upang mas maraming oras ang mailaan ng mga doktor at nurse sa pag-aasikaso ng mga pasyente. Mula noon, nakikipagtulungan na sila sa mga lokal na pamahalaan at mga yunit ng pangangalagang pangkalusugan. 

 

“Naaalala ko pa noong kailangan naming gumawa ng aming business planning [para sa isang undergraduate project] at maghanda para sa mga pitch—talagang mabibigat na panahon ang mga iyon. Kung lilingunin ko, hindi ko naisip noon na mapupunta ako sa linyang ito. Sa tingin ko, doon din nagsimula ang interes ko sa pagtatayo ng isang negosyo,” ani Chua, habang binibigyang-diin ang kanyang paniniwala na ang bawat isa ay may potensyal na maging tagapagtatag (founder). 

 

Ibinahagi ni Chua na matapos siyang makapagtapos sa University of the Philippines – Diliman College of Science’s National Institute of Molecular Biology and Biotechnology  (UPD-CS NIMBB), nagtrabaho siya sa mga laboratoryo. Ang kanyang paglipat mula sa paggawa ng mga eksperimento araw-araw patungo sa pagiging tagapagtatag ng health tech ay nagpapakita na ang inobasyon ay maaaring magmula kahit saan—lalo pa’t hindi niya kailanman naisip na tatahakin ang ganitong landas. 

 

Sa nagdaang “Innovation Impact Stories: A Webinar Series on the Societal Impacts of Science Innovation” ng UPD-CS Innovation Program na ginanap noong nakaraang Abril 22, 2026, tinalakay ni Chua kung paano maisasalin ang siyentipikong pag-iisip tungo sa mga solusyong pang-sistema (systems-level solutions). 

 

Ang Innovation Impact Stories ay isang serye ng webinar na nagpapakita kung paano nagdadala ng tunay na epekto sa mundo ang agham, teknolohiya, at inobasyon. Itinatampok ng proyektong ito ang mga paglalakbay, hamon, at tagumpay sa likod ng mga inobasyong nakabatay sa pananaliksik na nag-ambag nang makabuluhan sa iba’t ibang larangan. Layunin nitong magbigay ng kaalaman at magsilbing inspirasyon sa mga mag-aaral, mananaliksik, at guro upang itaguyod ang isang kultura ng makabuluhan at nagtutulungang inobasyon na nag-uugnay sa teoryang akademiko at praktikal na aplikasyon. 

 

Para sa mga katanungan tungkol sa Innovation Impact Stories, mangyaring magpadala ng mensahe sa cs.innovation_committee@science.upd.edu.ph. 

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

Building Better Healthcare: How a UP Alumna Built a Health Tech Company

Building Better Healthcare: How a UP Alumna Built a Health Tech Company

Published: July 31, 2026
By: Eunice Jean C. Patron

CP Health Innovations Inc. is a Philippine health tech company focused on solving real operational challenges in healthcare. (Photo credit: CP Health Innovations Inc.)

Laboratories are not the only playgrounds for scientists—they can also turn their experiences into innovations that directly impact the communities they serve. Drawing from her work in a public hospital, Mikee Chua saw firsthand the operational gaps faced by care teams. 

 

This led her to co-found CP Health Innovations in 2019 and develop CareGo Health Suite, a platform that streamlines clinic operations so providers can spend more time on patient care. Since then, they have worked with local governments and healthcare units.

 

“I remember when we had to do our business planning [for an undergraduate project] and prepare for pitches—those were really stressful times. Looking back, I didn’t realize then that I’d be going down this path. I think that was also when my interest in building a venture started,” Chua said, emphasizing her belief that everyone has the potential to become a founder.

 

Chua shared that after graduating from the University of the Philippines – Diliman College of Science’s National Institute of Molecular Biology and Biotechnology (UPD-CS NIMBB), she worked in laboratories. Her transition from conducting experiments daily to becoming a health tech founder shows that innovation can come from anywhere—especially since she never imagined herself taking this path.

 

During the recent “Innovation Impact Stories: A Webinar Series on the Societal Impacts of Science Innovation” of the UPD-CS Innovation Program held last April 22, 2026, Chua discussed how scientific thinking can be translated into systems-level solutions.

 

Innovation Impact Stories is a webinar series that explores how science, technology, and innovation drive real-world impact. This initiative highlights the journeys, challenges, and successes behind research-driven innovations that have made meaningful contributions across various fields. It aims to inform and inspire students, researchers, and faculty to foster a culture of purposeful and collaborative innovation that bridges academic theory with practical application.

 

For inquiries about Innovation Impact Stories, please message cs.innovation_committee@science.upd.edu.ph

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

Kimiko ng UP, Katuwang sa Pagbuo ng Kauna-unahang Gawang-Pilipinong Kagamitang Pangmonitor  ng Hangin

Kimiko ng UP, Katuwang sa Pagbuo ng Kauna-unahang Gawang-Pilipinong Kagamitang Pangmonitor ng Hangin

Published: July 23, 2026
By: Eunice Jean C. Patron
Translated by: Yasmin Edañol, M.Sc.

Binigyang-diin ng World Health Organization (WHO) ngayong taon na mahalaga ang pagsubaybay sa kalidad ng hangin upang maunawaan ang mga epekto ng polusyon sa hangin sa kalusugan at masubaybayan ang mga pagsisikap na mabawasan ito.

 

Sa pagsasanib ng siyentipikong pananaliksik at inhinyeriya sa pag-aaral ng kalidad ng hangin, nakatulong  si Dr. Len Herald Lim ng Institute of Chemistry (IC) ng College of Science (CS), University of the Philippines  Diliman (UPD), sa pagbuo ng Robust Optical Aerosol Monitor (ROAM). Ang ROAM ang kauna-unahang  kagamitang pangmonitor ng kalidad ng hangin na gawa ng mga Pilipino, noong 2014. 

 

ROAM is a simple measurement idea that started in 2014 and turned into innovation - a synergy of scientific inquiry and the enabling capacity of engineering. (Photo credit: Dr. Len Herald Lim)

Ang kahusayan ng ROAM ay maihahambing sa mga makabagong kagamitang pangmonitor ng aerosol na  ginagamit sa industriya at ng Department of Environment and Natural Resources–Environmental  Management Bureau (DENR-EMB). Nakipagtulungan si Dr. Lim kay Engr. Paul Alexander Darvin ng  Department of Electrical Engineering ng UP Los Baños sa proyektong ito, na nagsimula bilang isang  simpleng ideya para sa pagsukat ng kalidad ng hangin at kalauna’y naging isang mahalagang makabagong  teknolohiya. 

 

“Sa isang banda, ang ROAM ay parang microscope para sa hangin. Kung nakagamit ka na ng microscope dati, gaya ng pagbibilang ng mga cell sa ilalim nito, halos ganoon din ang prinsipyong ginagamit dito. Ang  kaibahan lamang ay mga particle sa hangin ang ating binibilang, hindi mga cell,” paliwanag ni Dr. Lim sa  ikaanim na webinar ng Innovation Impact Stories ng UPD-CS Innovation Program. Binanggit din niya na  ang mga kagamitan at kabuuang pagkakaayos nito ay hindi nakadepende sa paghubog ng napakaliliit na  bahagi. 

 

Ang unang pangmatagalang aktuwal na paggamit ng Project ROAM ay isinagawa sa Cauayan, Isabela.  “Nanatili roon ang yunit nang humigit-kumulang anim hanggang walong buwan. Wala namang kakaibang  nangyari rito, maliban sa inilagay ito sa isang maalikabok na kapaligiran,” aniya. Ipinaliwanag pa niya na  ang monitor ng kalidad ng hangin na ginagamit ng DENR-EMB ay hindi maaaring ilagay kung saan-saan,  lalo na sa mga lugar na matindi ang polusyon, sapagkat nangangailangan ito ng pagkukumpuni o  maintenance pagkalipas ng ilang panahon. 

 

Nang maibalik ang yunit, inakala noong una na ito ay nasira na. Gayunman, matapos itong suriin, napag alamang maayos pa rin itong gumagana. 

 

“Kahanga-hanga ito dahil inaasahan kong tuluyan na itong mababarahan. Napakarumi na ng panlabas na  bahagi ng yunit, ngunit gumagana pa rin ito. Iyon ay dahil hindi ito umaasa sa isang maliit na butas o  pinhole, gumagana ito tulad ng isang microscope,” sabi ni Dr. Lim. “At dahil ito ay gumagana na parang  isang microscope, mas mataas ang hangganan nito bago maabot ang saturation kumpara sa karaniwang  mga kagamitang pangmonitor ng hangin.” 

 

Bukod sa Isabela, ang pinakamalayong lugar na pinaglagyan ng kanilang yunit ay sa South Cotabato, kung  saan nanatili itong gumagana kahit naiwan nang halos anim na buwan nang walang regular na  pagmomonitor. Mura rin ang pagkukumpuni ng ROAM, kaya nahirapan ang ilan na maniwalang isa itong  de-kalidad na kagamitan.

 

“Sa ngayon, napag-alaman naming ang pinakamainam na gumagamit ng teknolohiyang ito ay ang mga  local government unit o LGU. Sa katunayan, ganoon namin ipinuwesto at pinalawak ang Project ROAM.  May mga lumalapit na lamang sa amin, at hindi pa nga namin alam kung sino ang nagrekomenda sa  kanila,” pagtatapos ni Dr. Lim. 

 

Ang Innovation Impact Stories ay isang serye ng webinar na nagpapakita kung paano nagdudulot ang  agham, teknolohiya, at inobasyon ng tunay na pakinabang sa lipunan. Itinatampok ng programang ito ang  mga kuwento, hamon, at tagumpay sa likod ng mga inobasyong nakabatay sa pananaliksik na may  makabuluhang ambag sa iba’t ibang larangan. Layunin nitong magbigay-kaalaman at magbigay 

inspirasyon sa mga mag-aaral, mananaliksik, at guro. Panghuli, layon nitong isulong ang kolaboratibong  inobasyon na nag-uugnay sa teorya at praktika. 

 

Para sa mga katanungan ukol sa Innovation Impact Stories, mangyaring magpadala ng mensahe sa  cs.innovation_committee@science.upd.edu.ph

 

References:

Air quality monitoring for enhanced understanding of health impacts and beyond. (2026, February 20). World Health Organization (WHO). https://www.who.int/publications/i/item/B09646#:~:text=Overview,and%20Policy%20Summaries%20(SPS)

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

UP Chemist Co-Develops First Filipino Air Monitor

UP Chemist Co-Develops First Filipino Air Monitor

Published: July 23, 2026
By: Eunice Jean C. Patron

The World Health Organization (WHO) emphasized this year that air quality monitoring is crucial for understanding the health effects of air pollution and tracking efforts in reducing it.

 

Combining scientific inquiry and engineering in air quality research, Dr. Len Herald Lim of the University of the Philippines – Diliman College of Science’s Institute of Chemistry (UPD-CS IC) co-developed the Robust Optical Aerosol Monitor (ROAM)—the first Filipino-made air quality monitoring device—in 2014.

 

ROAM is a simple measurement idea that started in 2014 and turned into innovation - a synergy of scientific inquiry and the enabling capacity of engineering. (Photo credit: Dr. Len Herald Lim)

ROAM’s performance is comparable to contemporary aerosol monitoring devices used in industry and by the Department of Environment and Natural Resources – Environmental Management Bureau (DENR-EMB). Dr. Lim collaborated with Engr. Paul Alexander Darvin of UP Los Baños – Department of Electrical Engineering on this project, which started as a simple air quality measurement idea and evolved into an innovation.

 

“In a sense, ROAM is an air microscope. If you’ve experienced microscopy before, like cell counting under a microscope, this is very similar. The difference is that instead of cells, what we are counting are particles in the air,” Dr. Lim shared during the sixth Innovation Impact Stories webinar of the UPD-CS Innovation Program. He also noted that the equipment and the device setup are not dependent on machining very small parts.

 

Project ROAM’s first real long-term deployment was in Cauayan, Isabela. “The unit stayed there for about six to eight months. There wasn’t anything particularly dramatic about it, except that it was placed in a dusty environment,” he said. He further explained that the air quality monitor used by the DENR-EMB cannot just be placed anywhere, especially in very polluted environments, because after some time it would need maintenance or repair.

 

When the unit was returned, it was initially assumed to be damaged; however, upon inspection, it was found to still be functional.

 

“It was impressive because I really expected it to be completely clogged. The outside of the unit was so dirty, but it was still working. That’s because it doesn’t rely on a pinhole—it functions like a microscope,” Dr. Lim remarked. “And since it works like a microscope, its saturation limit is much higher than normal air monitoring equipment.”

 

Aside from Isabela, their farthest deployment was in South Cotabato, where the unit remained functional after being left unattended in the area for nearly six months. Repairs for ROAM were also inexpensive, which made it difficult for people to believe it was high-quality equipment.

“Right now, we’ve found that the best adopters of this technology are local government units (LGUs). That was actually how we positioned and advanced Project ROAM. People started coming to us—we didn’t even know who referred them,” Dr. Lim concluded.

 

Innovation Impact Stories is a webinar series that explores how science, technology, and innovation drive real-world impact. This initiative highlights the journeys, challenges, and successes behind research-driven innovations that have made meaningful contributions across various fields. It aims to inform and inspire students, researchers, and faculty to foster a culture of purposeful and collaborative innovation that bridges academic theory with practical application.

 

For inquiries about Innovation Impact Stories, please message cs.innovation_committee@science.upd.edu.ph

 

 

References:

Air quality monitoring for enhanced understanding of health impacts and beyond. (2026, February 20). World Health Organization (WHO). https://www.who.int/publications/i/item/B09646#:~:text=Overview,and%20Policy%20Summaries%20(SPS)

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.

BELLA TAN SCHOLARSHIP 2026

BELLA TAN SCHOLARSHIP 2026

- 2 First-Year Undergraduate Student Slots

Benefits:
– a stipend of Thirty Thousand Pesos (PHP 30,000), with PHP 10,000 to be disbursed during the first month and PHP 5,000 each to be disbursed during the next four months of each semester for four (4) academic years.
 
Qualifications:
1. The applicant must be a Filipino citizen, a first-year, regular student of the University, and currently enrolled under any undergraduate degree program in the College of Science.
2. The applicant must be financially needy: that is, his/her parents’ or guardians’ combined annual gross income is not more than PHILIPPINE PESO: Five Hundred Thousand (Php 500,000) based on their combined income tax returns in the immediately preceding calendar year prior to application for this Grant.
3. The applicant should not be concurrently a recipient of any other study grant or assistance that provides cumulative benefits exceeding the equivalent of PHILIPPINE PESO: Ten Thousand (Php 10,000) in any month.
4. The applicant should not be employed in any manner and earning more than the cumulative equivalent of PHILIPPINE PESO: Ten Thousand (Php 10,000) in any month.
 
Terms of the Grant:
– The awardee shall finish all the requirements of his/her study program within the duration prescribed by the College.
– The Grant may be renewed every semester provided the awardee satisfies the above-stated application qualifications and the following:
1. The awardee must have earned a minimum cumulative general weighted average grade of “3.00” in all courses taken in the University, provided that the awardee was enrolled and passed in at least fifteen (15) credit units per semester.
2. The awardee must not have received any final grade lower than “3.00” or have an existing grade of “INC” or “Incomplete” before the awarding of the Grant or any payment of its benefits.
3. The awardee must not have any dropped/failed subjects including NSTP (National Service Training Program) and P.E. (Physical Education) subjects.
4. The awardee must have complied with and shall comply with all the rules of the College on academic performance (including the minimum academic load per semester, and the maximum residence rule).
5. The awardee must not have committed any act of misconduct with a corresponding corrective measure of more than one (1) week suspension, as certified by the Office for Student Ethics of the University, or its equivalent office.
6. The awardee must not shift to other degree programs, except when the College and the DONOR gives its prior written consent and provided that the new degree program is still within the UP Diliman College of Science.
 
Requirements:
1. Accomplished Scholarship Form
2. Latest Income Tax Return (ITR)
3. Letter of Intent addressed to College of Science Dean, Dr. Cynthia P. Saloma
 
Please submit the following requirements to staff.adspa@science.upd.edu.ph
Deadline of Applications on July 31, 2026 (Friday)
 
Scholarship Form:

UPD Bio Students In-explore ang Plant Morpho-anatomy sa Pamamagitan ng Sining

UPD Bio Students In-explore ang Plant Morpho-anatomy sa Pamamagitan ng Sining

Published: July 6, 2026
By: Eunice Jean C. Patron
Translated by: Dr. Ian Kendrich C. Fontanilla

Plant Morpho-ARTnatomy mini exhibition. (Photo credit: Eunice Jean C. Patron)

Noong Mayo 2026, ang Institute of Biology (IB) ng Unibersidad ng Pilipinas Diliman – College of Science (UPD-CS) ay nag-host ng mini exhibition na “Plant Morpho-ARTnatomy”, na nagpapakita ng mga gawa ng mga mag-aaral ng Biology 101.


Itinatampok sa mga ipinakitang likhang sining ang mga specimen at istruktura ng halaman na pinag-aralan ng mga mag-aaral, na ginawa sa iba’t ibang media—gaya ng charcoal, watercolor, lapis, acrylic, oil, at pastel—na inilatag sa iba’t ibang materyales tulad ng canvas, papel, kahoy, at mga tabla. Pinaglaanan ng bonus points ang mga mag-aaral na lumahok sa eksibisyon bilang pagsumite ng kanilang sining.


Ibinahagi ng guro sa Biology 101 na si Dr. Erika Marie Bascos na ang kanyang pagkahilig sa sining ang naging inspirasyon niya upang simulan ang eksibisyon. “Noong pandemya, hinikayat ako ng aking mga anak na magsimulang magpinta. Nakita kong nakakarelaks at nakakatulong ito laban sa pagkabalisa, at natural itong dumating sa akin dahil sa aking background sa pagtuturo ng drawing-based courses,” sabi niya.


Ipinaliwanag ni Dr. Bascos na ang mga specimen na nakikita nila sa klase—bagong nakolekta man o napreserba—ay kailangang iguhit at i-label ang mga bahagi ng mga mag-aaral. Nagsisilbing study plate ang mga ito upang maaari nilang suriin para sa mga pagsusulit. Nabanggit niya na ang mga mag-aaral ay may mataas na kasanayan sa pagguhit, na gumagawa ng detalyadong gawain gamit ang lapis at pen. Ginagawa nila ang mga plate sa klase at isinusumite ang mga ito pagkatapos ng mga sesyon. Ang mga gawaing ito ang nagbigay inspirasyon sa kanya upang ipakita ang kanilang mga likha sa isang eksibisyon.


Ilan sa mga likhang-sining na itinampok sa mini exhibition.

“Nagulat ako na napakaraming estudyante ang nagsumite, at ang bawat isa ay may kanya-kanyang istilo—ang iba ay paggantsilyo, ang iba ay gumawa ng mga 3D na likha, at ang iba ay gumamit ng clay. Ang namumukod-tangi sa akin ay kung gaano sila katiyaga. Sabi pa nga ng isang estudyante, ‘Ma’am, hindi ko kaya,’ ngunit sa huli, ang kanyang trabaho ay naging isa sa pinakamahusay,” dagdag ni Dr. Bascos. Karamihan sa kanyang mga mag-aaral ay walang karanasan sa paggawa ng sining, kaya nakita niyang kahanga-hanga na ang kanilang mga output ay mukhang sanay, kahit na ito ang kanilang unang pagkakataon. May isang buong semester ang mga mag-aaral upang mag-explore at hinikayat na pumili ng anumang nais nilang likhain.

 

Ang mga likhang sining ay mula sa mga paglalarawan ng mga aktwal na halaman tulad ng mga fern at pitcher plant hanggang sa kanilang mga microscopic structure, kabilang ang mga trichome, plant crystal, at tissue. “Maaaring gusto rin ng ilan sa kanila na maging scientific illustrator. Magiging mahusay iyon dahil mayroon na silang background sa sining, at naiintindihan nila ang morphology at anatomy bilang mga mag-aaral ng biology,” sabi niya.

 

Sinabi ni Janine Patricia Omalin, isa sa mga mag-aaral na lumahok sa eksibisyon, na nasiyahan siya sa aktibidad. “Nagdo-drawing ako mula pa noong bata ako. Ginagawa ko ito tuwing bakasyon,” dagdag niya, habang ipinapakita ang kanyang pagguhit ng Pinus echinata, ang scientific name ng shortleaf pine.

 

Isa pang estudyante, si Althea Bernice Javier, ay nagpinta ng stellate aerenchyma, isang tissue na binubuo ng mga cell na hugis bituin na may malalaking interconnected air space na nagbibigay-daan sa mabilis na sirkulasyon ng oxygen sa halaman at makikita sa mga dahon ng saging. “First time kong magpinta. Nag-drawing ako dati, pero first time kong magpinta. Masarap magkaroon ng experience,” bahagi niya.

 

Umaasa si Dr. Bascos na ituro muli ang plant morphoanatomy laboratory sa susunod na semester at magdaos ng isa pang eksibisyon ng mga likhang sining ng kanyang mga estudyante. Handa ring magbigay ang kanyang mga mag-aaral ng kanilang mga gawa sa IB upang matulungan ang mga susunod na mag-aaral sa Biology 101 na pag-aralan ang istruktura ng mga specimen ng halaman.

“Ang ginawa nila ay higit pa sa likhang sining-ito ay patunay na ang agham at sining ay maaaring mag-coexist,” sabi niya. Tinatalakay ng kursong Biology 101 ng IB ang morphology at anatomy ng vascular plants.

 

Ang eksibit ay bukas sa publiko hanggang Hulyo 24, 2026, sa IB.

 

For interview requests and other concerns, please contact media@science.upd.edu.ph.